Como funciona a lei D'Hondt: así se reparten os 350 escanos do Congreso

O Congreso ten 350 escanos, pero non se reparten cos votos de toda España: cada provincia elixe os seus propios deputados, e en cada unha aplícase o método D'Hondt. É a razón de que a porcentaxe de votos dun partido en España e a súa porcentaxe de escanos non coincidan.

Paso 1: cantos deputados elixe cada provincia

A lei dálle a cada provincia un mínimo de dous deputados, e a Ceuta e Melilla un a cada unha. Os 248 restantes repártense segundo a poboación. O decreto de convocatoria fixa a cifra de cada provincia: Madrid elixe máis de 30 deputados; Teruel, tres, e Soria, dous.

No mapa electoral podes ver cantos escanos ten cada provincia e como se repartiron en 2023 e 2019.

Paso 2: a barreira do 3 %

En cada provincia, só entran no reparto as candidaturas que conseguen polo menos o 3 % dos votos válidos. Os votos válidos son os das candidaturas máis os votos en branco; os nulos non contan.

Na práctica, a barreira só pesa nas provincias máis grandes: nas pequenas, un partido co 3 % dos votos está lonxe de sacar escano de todas formas.

Paso 3: dividir e ordenar

Cóllense os votos de cada candidatura que superou a barreira e divídense entre 1, 2, 3… ata o número de escanos da provincia. Os escanos van aos cocientes máis altos, de maior a menor.

Un caso real: Girona, 2023

Girona elixe 6 deputados. Estes son os votos das cinco candidaturas con máis apoio nas eleccións de xullo de 2023 (resultado definitivo, co voto desde o estranxeiro), divididos entre 1, 2 e 3. En negra, os seis cocientes máis altos, que son os que se levan os escanos, numerados por orde:

O sexto escano foi para o número dous da lista de Junts, cun cociente de 31.794. O seguinte cociente máis alto era o do PP, con 31.616: ao PP faltáronlle 178 votos para quitarlle ese escano a Junts e sacar o seu primeiro deputado en Girona. Vox (22.864 votos) e a CUP (18.317) superaron a barreira do 3 % (9758 votos), pero quedaron lonxe.

Foi unha das marxes máis estreitas de toda España en 2023: 178 votos, nunha provincia na que votaron máis de 325.000 persoas.

Por que importa tanto o tamaño da provincia

Con poucos escanos, o método D'Hondt deixa fóra moitos votos. Nunha provincia que elixe tres deputados, un partido adoita necesitar arredor dunha cuarta parte dos votos para sacar un. En Madrid, con máis de 30, superar a barreira do 3 % adoita ser suficiente.

Por iso unha mesma porcentaxe de voto en España convértese en máis ou menos escanos segundo onde se reciben os votos: concentrados nunhas poucas provincias ou repartidos por todas.

Mitos habituais

• «O voto en branco vai para o partido máis votado.» Falso. O voto en branco non se reparte entre ninguén: só sobe un pouco a barreira do 3 %. Explicámolo en voto en branco, nulo e abstención.
• «A abstención beneficia os grandes.» Non directamente: quen non vota non entra en ningún cálculo. Pero canto menos votos hai, menos votos fan falta para un escano.
• «O Senado tamén se reparte con D'Hondt.» Non. No Senado vótase a persoas e gañan os candidatos máis votados. Contámolo en como se vota ao Senado.

Fontes

• Lei orgánica 5/1985 do réxime electoral xeral, artigos 162 e 163
• Resultados de 2023: Ministerio do Interior, Infoelectoral, ficheiros por mesa das eleccións ao Congreso de xullo de 2023
• Os cálculos deste artigo pódense repetir no mapa electoral